Search

Panic Disorder vs Panic Attack: Apa Perbezaannya?

Panic Disorder vs Panic Attack: Apa Perbezaannya?

Ramai orang menggunakan istilah panic attack dan panic disorder seolah-olah kedua-duanya membawa maksud yang sama.

Sebenarnya, kedua-duanya berkaitan tetapi bukan perkara yang sama.

Seseorang boleh mengalami panic attack tanpa mempunyai panic disorder. Sebaliknya, seseorang yang mengalami panic disorder biasanya mengalami panic attack yang berulang dan tidak dijangka, diikuti kebimbangan berterusan tentang serangan seterusnya atau perubahan tingkah laku kerana takut ia berlaku lagi.

Perbezaan ini penting kerana ia membantu kita memahami bila seseorang mungkin hanya mengalami episod panik dan bila keadaan tersebut sudah mula menjadi masalah yang memerlukan penilaian serta rawatan profesional.

Dalam artikel ini, kita akan lihat perbezaan panic disorder vs panic attack, simptom, punca, tempoh, diagnosis, rawatan dan bila seseorang perlu mendapatkan bantuan.

Panic Disorder vs Panic Attack

Apa Itu Panic Attack?

Panic attack ialah episod ketakutan atau ketidakselesaan yang sangat kuat dan berlaku secara tiba-tiba.

Ia boleh muncul ketika seseorang berada dalam situasi yang mencetuskan ketakutan, tetapi ia juga boleh berlaku tanpa pencetus yang jelas. Panic attack boleh berlaku ketika seseorang sedang bekerja, memandu, berada di tempat awam, berehat di rumah atau dalam sesetengah keadaan ketika tidur.

Antara simptom yang mungkin berlaku ialah:

• jantung berdegup laju;
• berdebar;
• berpeluh;
• menggigil;
• sesak atau sukar bernafas;
• rasa tercekik;
• pening atau rasa hampir pengsan;
• kebas atau rasa mencucuk;
• sakit atau ketidakselesaan dada;
• loya atau ketidakselesaan perut;
• rasa hilang kawalan;
• rasa sesuatu yang buruk akan berlaku;
• takut mati.

Simptom ini boleh terasa sangat kuat sehingga seseorang menyangka dirinya sedang mengalami serangan jantung atau masalah kesihatan yang serius.

Jika anda ingin memahami simptom tersebut dengan lebih mendalam, baca artikel Cara Menenangkan Panic Attack: Apa yang Boleh Dilakukan Ketika Serangan Panik Berlaku?.

Apa Itu Panic Disorder?

Panic disorder ialah gangguan kebimbangan yang melibatkan panic attack yang berulang dan tidak dijangka, bersama kebimbangan berterusan atau perubahan tingkah laku kerana takut serangan seterusnya.

Maksudnya, masalahnya bukan hanya ketika panic attack berlaku.

Apa yang berlaku selepas serangan juga sangat penting.

Sebagai contoh, seseorang mungkin mengalami panic attack ketika berada di pasar raya.

Selepas itu dia mula berfikir:

“Bagaimana kalau perkara itu berlaku lagi?”

Kemudian dia mula mengelakkan pasar raya.

Selepas beberapa ketika, dia mungkin takut pergi ke pusat membeli-belah, menaiki pengangkutan awam atau keluar seorang diri.

Akhirnya, kehidupan harian semakin terhad kerana ketakutan terhadap panic attack.

Inilah antara perbezaan utama antara panic attack dan panic disorder.

Panic Disorder vs Panic Attack: Perbezaan Utama

Secara ringkas:

NIMH menjelaskan bahawa panic attack yang berlaku secara berasingan bukanlah gangguan mental dengan sendirinya. Panic disorder pula melibatkan serangan yang berulang dan tidak dijangka bersama kebimbangan atau perubahan tingkah laku berkaitan ketakutan terhadap serangan akan datang.

Perbezaan dari Segi Kekerapan

Panic attack boleh berlaku sekali sahaja

Tidak semua orang yang mengalami panic attack akan mengalaminya lagi.

Ada individu yang mungkin mengalami satu episod ketika melalui tekanan yang sangat kuat, pengalaman menakutkan atau keadaan tertentu.

Selepas itu, mereka mungkin tidak mengalami episod yang sama lagi.

Jadi, pernah mengalami panic attack tidak bermaksud seseorang mempunyai panic disorder.

Panic disorder melibatkan serangan yang berulang

Dalam panic disorder, panic attack berlaku berulang kali dan boleh muncul tanpa amaran yang jelas.

Kekerapan serangan berbeza antara individu. Ada yang mengalaminya beberapa kali dalam tempoh tertentu, manakala ada yang mengalaminya dengan jarak masa yang lebih panjang.

Perbezaan dari Segi Ketakutan Selepas Serangan

Ini antara ciri paling penting untuk difahami.

Selepas panic attack, seseorang mungkin kembali menjalani kehidupan seperti biasa.

Tetapi seseorang yang mengalami panic disorder mungkin terus memikirkan:

• “Bila serangan seterusnya akan berlaku?”
• “Bagaimana kalau saya pengsan?”
• “Bagaimana kalau saya mati?”
• “Bagaimana kalau saya hilang kawalan?”
• “Bagaimana kalau ia berlaku ketika saya seorang diri?”
• “Bagaimana kalau orang nampak saya panik?”

Kebimbangan ini boleh berterusan dan mempengaruhi keputusan harian.

NIMH menyatakan bahawa diagnosis panic disorder melibatkan kebimbangan berterusan sekurang-kurangnya sebulan tentang serangan seterusnya, maksud serangan tersebut atau perubahan tingkah laku untuk mengelakkan serangan.

Perbezaan dari Segi Pengelakan

Panic attack tidak semestinya menyebabkan seseorang mengubah cara hidup.

Namun, panic disorder boleh menyebabkan tingkah laku mengelak.

Contohnya:

Takut keluar rumah

Seseorang mungkin berasa lebih selamat apabila berada di rumah kerana menganggap panic attack lebih mudah dikawal di sana.

Takut memandu

Jika pernah mengalami panic attack ketika memandu, seseorang mungkin berhenti memandu kerana takut ia berulang.

Takut tempat sesak

Pusat membeli-belah, stadium, pasar atau pengangkutan awam mungkin mula dielakkan.

Takut berada seorang diri

Ada yang mula memastikan sentiasa ada orang bersama kerana takut tidak mendapat bantuan jika panic attack berlaku.

Masalahnya, pengelakan boleh memberikan rasa lega dalam jangka pendek tetapi menguatkan ketakutan dalam jangka panjang.

NHS menerangkan keadaan ini sebagai kitaran “takut kepada ketakutan”, apabila seseorang semakin mengelakkan situasi yang dianggap boleh mencetuskan panic.

Adakah Simptom Panic Attack dan Panic Disorder Sama?

Tidak sepenuhnya.

Panic attack ialah episod simptom.

Panic disorder ialah keadaan yang merangkumi episod tersebut serta kesan berterusan selepasnya.

Semasa panic attack, simptom fizikal boleh termasuk:

• jantung berdebar;
• berpeluh;
• menggigil;
• sesak nafas;
• pening;
• kebas;
• sakit dada;
• loya;
• rasa takut yang sangat kuat.

Panic disorder pula boleh menyebabkan simptom atau kesan antara episod seperti:

• sentiasa berjaga-jaga terhadap sensasi tubuh;
• takut panic attack seterusnya;
• terlalu kerap memeriksa nadi atau pernafasan;
• mengelakkan tempat tertentu;
• mengubah rutin;
• mengurangkan aktiviti sosial;
• kehilangan keyakinan untuk melakukan perkara tertentu.

WHO turut menyenaraikan panic disorder sebagai salah satu bentuk gangguan kebimbangan yang dicirikan oleh panic attack dan ketakutan terhadap panic yang berterusan.

Jika anda mahu memahami simptom anxiety secara lebih luas, anda boleh membaca Tanda-Tanda Anxiety: Kenali Simptom Fizikal, Emosi dan Tingkah Laku.

Bolehkah Panic Attack Berlaku Tanpa Panic Disorder?

Ya.

Ini merupakan perkara yang sangat penting.

Seseorang boleh mengalami panic attack sekali atau beberapa kali tanpa memenuhi kriteria panic disorder.

Sebagai contoh, seseorang mungkin mengalami panic attack ketika melalui tempoh tekanan yang sangat tinggi.

Selepas keadaan tersebut reda, panic attack mungkin tidak berulang.

Dalam keadaan seperti ini, tidak tepat untuk terus mengatakan bahawa orang tersebut mempunyai panic disorder.

Diagnosis perlu dibuat berdasarkan keseluruhan keadaan dan bukan hanya satu simptom atau satu episod.

Bolehkah Panic Disorder Berlaku Tanpa Pencetus yang Jelas?

Ya.

Panic attack dalam panic disorder sering digambarkan sebagai berlaku “out of the blue”, iaitu secara tiba-tiba tanpa bahaya atau pencetus yang jelas.

Seseorang mungkin sedang duduk menonton televisyen apabila tiba-tiba:

jantung berdebar → nafas terasa pendek → pening → takut → semakin panik.

Apabila ini berlaku, seseorang mungkin tertanya-tanya:

“Kenapa saya tiba-tiba jadi macam ini?”

Ia bukan bermaksud individu tersebut mereka-reka simptom.

Panic attack melibatkan tindak balas tubuh dan otak terhadap rasa takut yang boleh menjadi sangat kuat.

Untuk memahami faktor yang boleh mencetuskan keadaan tersebut, baca juga Punca Panic Attack: Kenapa Serangan Panik Boleh Berlaku?.

Bagaimana Panic Attack Boleh Berkembang Menjadi Panic Disorder?

Tidak semua panic attack akan berkembang menjadi panic disorder.

Namun, sesetengah individu boleh terperangkap dalam satu kitaran.

Langkah pertama: Panic attack berlaku

Seseorang mengalami jantung berdebar, pening atau sesak nafas secara tiba-tiba.

Langkah kedua: Sensasi ditafsir sebagai bahaya

Dia mungkin berfikir:

“Aku sedang mengalami sesuatu yang serius.”

Ketakutan semakin meningkat.

Langkah ketiga: Simptom semakin kuat

Ketakutan boleh meningkatkan lagi tindak balas fizikal tubuh.

Jantung mungkin semakin laju.

Pernafasan berubah.

Tubuh semakin tegang.

Langkah keempat: Panic attack menjadi pengalaman yang menakutkan

Selepas serangan berakhir, individu tersebut mungkin mula takut ia akan berlaku lagi.

Langkah kelima: Pengelakan bermula

Dia mula mengelakkan tempat atau aktiviti tertentu.

Langkah keenam: Kehidupan semakin terhad

Semakin banyak perkara dielakkan, semakin kuat keyakinan bahawa dunia luar tidak selamat.

Corak ini boleh mengekalkan masalah panic dan menjadi antara perkara yang dinilai dalam panic disorder. NIMH menerangkan bahawa ketakutan terhadap serangan akan datang dan perubahan tingkah laku boleh menjadi sebahagian daripada keadaan tersebut.

Berapa Lama Panic Attack Berlaku?

Tempoh panic attack boleh berbeza.

NIMH menyatakan bahawa panic attack boleh berlangsung dari beberapa minit sehingga sekitar sejam atau kadangkala lebih lama.

NHS pula menyatakan kebanyakan panic attack berlangsung sekitar 5 hingga 20 minit, walaupun sesetengahnya dilaporkan bertahan sehingga sejam.

Yang penting, tempoh simptom bukan satu-satunya perkara yang menentukan sama ada seseorang mempunyai panic disorder.

Corak serangan, kebimbangan selepas serangan dan perubahan tingkah laku juga perlu dinilai.

Bagaimana Panic Disorder Didiagnosis?

Panic disorder tidak boleh dikenal pasti hanya melalui carian Google atau senarai simptom.

Profesional kesihatan mungkin bertanya:

• Bila panic attack mula berlaku?
• Berapa kali ia berlaku?
• Adakah serangan berlaku secara tidak dijangka?
• Apakah simptom yang dialami?
• Berapa lama ia berlangsung?
• Adakah anda takut serangan seterusnya?
• Adakah anda mula mengelakkan tempat tertentu?
• Adakah kehidupan harian terjejas?
• Adakah terdapat masalah kesihatan lain?

NIMH menerangkan bahawa penilaian boleh melibatkan sejarah simptom dan pemeriksaan fizikal bagi memastikan simptom bukan disebabkan oleh masalah fizikal lain.

Ini penting kerana simptom seperti jantung berdebar, sakit dada, pening dan sesak nafas bukan hanya berlaku dalam panic attack.

Panic Disorder vs Anxiety: Adakah Ia Sama?

Tidak.

Anxiety ialah istilah yang lebih luas.

Gangguan anxiety merangkumi beberapa keadaan seperti generalized anxiety disorder, social anxiety disorder, panic disorder dan beberapa gangguan berkaitan fobia.

Panic disorder ialah salah satu jenis gangguan anxiety.

Sebagai gambaran mudah:

Anxiety disorder
↓
Panic disorder
↓
Panic attack berulang + kebimbangan/perubahan tingkah laku

Jadi, panic disorder bukan sinonim kepada semua jenis anxiety.

Anda boleh membaca Jenis-Jenis Anxiety: Kenali Pelbagai Bentuk Gangguan Kebimbangan untuk memahami perbezaan antara beberapa jenis gangguan anxiety.

Adakah Panic Attack Sama dengan Anxiety Attack?

Istilah ini sering digunakan dalam perbualan harian, tetapi ia boleh mengelirukan.

Panic attack biasanya merujuk kepada episod ketakutan atau ketidakselesaan yang sangat kuat dan muncul dengan cepat.

“Anxiety attack” pula bukan diagnosis klinikal yang mempunyai definisi setegas panic attack. Orang ramai boleh menggunakan istilah tersebut untuk menggambarkan peningkatan anxiety yang kuat.

Sebab itu, apabila membaca atau mencari maklumat mengenai simptom, lebih baik melihat konteks keseluruhan dan tidak bergantung hanya kepada istilah popular.

Adakah Panic Disorder Boleh Dirawat?

Ya.

Panic disorder ialah keadaan yang boleh dirawat.

WHO menyatakan bahawa rawatan berkesan untuk gangguan anxiety termasuk intervensi psikologi berasaskan prinsip Cognitive Behavioural Therapy (CBT), manakala ubat tertentu seperti SSRI boleh dipertimbangkan untuk orang dewasa bergantung kepada penilaian klinikal.

CBT

CBT membantu seseorang memahami hubungan antara:

fikiran → emosi → sensasi tubuh → tingkah laku.

Ia boleh membantu individu mengenal pasti tafsiran yang terlalu menakutkan, memahami simptom tubuh dan secara berperingkat menghadapi situasi yang selama ini dielakkan.

WHO mengesyorkan intervensi psikologi berasaskan CBT untuk orang dewasa dengan panic disorder.

Ubat-ubatan

Doktor mungkin mempertimbangkan ubat tertentu seperti SSRI berdasarkan keadaan individu.

Ubat tidak sepatutnya dimulakan, dihentikan atau diubah dos tanpa nasihat profesional kesihatan.

WHO menyatakan SSRI boleh dipertimbangkan untuk rawatan panic disorder pada orang dewasa.

Pengurusan tekanan dan gaya hidup

Aktiviti fizikal, rutin tidur yang baik, teknik relaksasi dan mindfulness boleh menjadi sebahagian daripada pengurusan anxiety.

Namun, perubahan gaya hidup bukan pengganti rawatan apabila panic disorder sudah mengganggu kehidupan.

Apa yang Boleh Dilakukan Ketika Panic Attack Berlaku?

Jika anda sedang mengalami panic attack, cuba:

• pergi ke tempat yang selamat;
• duduk jika berasa pening;
• perlahankan pernafasan tanpa memaksa;
• ingatkan diri bahawa sensasi tersebut boleh berlalu;
• fokus kepada perkara di sekeliling;
• bercakap dengan orang yang dipercayai;
• elakkan membuat kesimpulan bahawa setiap simptom fizikal pasti disebabkan panic.

Teknik grounding dan pernafasan perlahan juga boleh membantu seseorang menguruskan rasa panik.

Artikel Cara Menenangkan Panic Attack boleh dijadikan panduan apabila pembaca memerlukan langkah yang lebih terperinci.

Bila Perlu Berjumpa Doktor?

Pertimbangkan untuk mendapatkan bantuan profesional jika:

• panic attack berlaku berulang kali;
• anda sentiasa takut serangan seterusnya;
• anda mula mengelakkan tempat atau aktiviti;
• anda takut keluar rumah;
• tidur terganggu;
• kerja atau pelajaran terjejas;
• hubungan sosial mula terjejas;
• anda terlalu kerap memeriksa keadaan tubuh;
• anda tidak lagi melakukan aktiviti yang sebelum ini biasa dilakukan.

WHO menggalakkan individu yang mengalami simptom anxiety mendapatkan penjagaan kesihatan kerana terdapat rawatan yang berkesan.

Bila Simptom Perlu Dianggap Sebagai Kecemasan?

Walaupun panic attack boleh menyebabkan sakit dada, sesak nafas, pening dan jantung berdebar, jangan menganggap semua simptom tersebut sebagai panic attack.

Dapatkan rawatan kecemasan jika terdapat:

• sakit dada yang kuat atau luar biasa;
• kesukaran bernafas yang serius;
• pengsan;
• kekeliruan teruk;
• simptom neurologi yang baru;
• simptom yang jauh berbeza daripada pengalaman sebelumnya;
• keadaan yang membuatkan anda merasakan nyawa berada dalam bahaya.

Di Malaysia, hubungi 999 untuk kecemasan perubatan.

Lebih baik mendapatkan pemeriksaan dan mengetahui bahawa simptom tersebut bukan kecemasan berbanding menganggapnya sebagai panic attack tanpa pemeriksaan.

Soalan Lazim Panic Disorder vs Panic Attack

Adakah panic attack bermaksud saya mempunyai panic disorder?

Tidak. Seseorang boleh mengalami satu atau beberapa panic attack tanpa mempunyai panic disorder. Panic disorder melibatkan panic attack yang berulang dan tidak dijangka bersama kebimbangan berterusan atau perubahan tingkah laku berkaitan ketakutan terhadap serangan seterusnya.

Apa perbezaan paling mudah antara panic attack dan panic disorder?

Paling mudah, panic attack ialah episod, manakala panic disorder ialah keadaan yang melibatkan episod berulang serta kesan berterusan seperti takut serangan seterusnya dan pengelakan.

Adakah panic disorder berbahaya?

Panic attack boleh terasa sangat menakutkan tetapi biasanya tidak mengancam nyawa. Namun, simptom seperti sakit dada atau sesak nafas juga boleh mempunyai punca perubatan lain. Oleh itu, simptom baru atau luar biasa perlu dinilai dengan sewajarnya.

Bolehkah panic disorder sembuh?

Panic disorder boleh dirawat dan diuruskan. Rawatan seperti CBT dan ubat tertentu boleh digunakan berdasarkan keperluan individu.

Adakah seseorang boleh mengalami panic attack tanpa rasa cemas sebelum itu?

Ya. Panic attack boleh berlaku secara tiba-tiba dan tanpa pencetus yang jelas. Inilah antara sebab pengalaman tersebut boleh menjadi sangat mengelirukan dan menakutkan.

Bolehkah stress menyebabkan panic attack?

Tekanan boleh menjadi salah satu faktor yang menyumbang kepada panic, tetapi bukan semua panic attack berpunca daripada stress. Faktor biologi, genetik, psikologi dan persekitaran juga boleh memainkan peranan.

Adakah panic disorder sama dengan anxiety disorder?

Tidak. Panic disorder ialah salah satu jenis gangguan anxiety. Anxiety disorder merupakan kumpulan keadaan yang lebih luas.

Kesimpulan

Panic attack dan panic disorder bukan perkara yang sama.

Panic attack ialah episod ketakutan atau ketidakselesaan yang kuat yang boleh berlaku secara tiba-tiba. Ia boleh berlaku sekali atau sesekali dan tidak semestinya bermaksud seseorang mempunyai gangguan mental.

Panic disorder pula melibatkan panic attack yang berulang dan tidak dijangka, diikuti kebimbangan berterusan tentang serangan seterusnya atau perubahan tingkah laku untuk mengelakkannya.

Perbezaan ini penting kerana ketakutan terhadap panic attack boleh menyebabkan seseorang mula mengelakkan tempat, aktiviti atau situasi tertentu. Jika kitaran tersebut berterusan, kehidupan harian boleh semakin terhad.

Berita baiknya, panic disorder boleh dirawat. Rawatan psikologi seperti CBT, ubat tertentu dan strategi pengurusan tekanan boleh membantu seseorang menguruskan simptom serta mendapatkan kembali keyakinan dalam kehidupan seharian.

Jika anda sedang melalui pengalaman yang sama, jangan terus membuat diagnosis sendiri. Dapatkan penilaian profesional, terutama apabila panic attack berlaku berulang kali atau mula mengganggu kehidupan.

Disclaimer

Artikel ini disediakan untuk tujuan pendidikan dan maklumat umum sahaja. Ia bukan pengganti diagnosis, pemeriksaan atau rawatan daripada doktor, pakar psikiatri, ahli psikologi klinikal atau profesional kesihatan yang berkelayakan.

Jangan memulakan, menghentikan atau mengubah ubat tanpa nasihat profesional kesihatan. Jika mengalami sakit dada yang kuat, sesak nafas serius, pengsan atau simptom kecemasan lain, dapatkan bantuan perubatan segera.

Artikel ini boleh menjadi artikel penghubung utama antara beberapa kandungan panic dan anxiety yang telah diterbitkan:

• Apa Itu Anxiety?
• Tanda-Tanda Anxiety
• Punca Anxiety
• Jenis-Jenis Anxiety
• Anxiety vs Stress
• Anxiety Attack vs Panic Attack
• Apa Itu Panic Disorder?
• Punca Panic Attack
• Cara Menenangkan Panic Attack

Rujukan utama: WHO – Anxiety Disorders, NIMH – Panic Disorder: What You Need to Know, dan NHS – Panic Disorder.

Related Post to Panic Disorder vs Panic Attack: Apa Perbezaannya?